Slenaken met de Sint-Remigiuskerk
Zoals al vele jaren gebruikelijk worden ook dit jaar de laatste weken van december doorgebracht in het Zuid-Limburgse Heuvelland. Ans en ik verblijven dan in een appartement dat is ingericht in een voormalige vakwerkboerderij gelegen in het Geuldal tussen de dorpen Mechelen en Epen.
De foto’s in dit album zijn gemaakt tijdens het verblijf in december 2025 en de eerste dagen van januari 2026. In voorgaande jaren heb ik ook veel foto’s gemaakt. Daarmee heb ik eerder twee albums gevuld. In de toekomst wil ik nog een album met foto’s van het Heuvelland opnemen.
GEUL
Wandelen doe ik graag langs de Geul, de snelst stromende rivier van ons land en op de hellingen van het Geuldal. Meanderend door het dal is vooral het gedeelte ten zuiden van Mechelen een geliefd wandelgebied. Jaar na jaar wordt de bedding uitgeschuurd met afkalvende oevers tot steeds grotere bochten. De rivier heeft stroomversnellingen en grindoevers. Door wandelaars geliefd wegens de menselijke maat in het schilderachtige groene landschap. In het gebied waar ik verblijf is het Geuldal breed met aan de oostzijde hellingen naar het Plateau van Vijlen en aan de westzijde naar het Plateau van Crapoel.
De Geul is 58 km lang en ontspringt in België bij de Duitse grens ten zuiden van Aken. Bij Itteren stroomt de Geul in de Maas.
KLOOSTERKERK WITTEM
Tot de vaste onderdelen van ons verblijf in het Heuvelland behoort een bezoek aan het klooster in Wittem. Het grote kloostergebouw is weliswaar niet meer als zodanig in gebruik, de kloosterkerk en enkele kapellen en andere ruimten zijn als religieus centrum beschikbaar gebleven. Verder is er een mooie en ruim gesorteerde boekwinkel.
Klooster Wittem is in 1732 gebouwd door graaf Van Plettenberg die in kasteel Wittem woonde. Het complex is in de loop van de jaren grondig verbouwd en uitgebreid, het laatst in 2021. Het oudste gedeelte is de barokke kloosterkerk, eveneens uit 1732, aanvankelijk als kerk voor het klooster van de kapucijnen, een orde die hoort tot de navolgers van St. Franciscus. In 1836 namen de redemptoristen kerk en klooster in gebruik. Het klooster werd ingericht als grootseminarie, een instelling waar aanstaande priesters werden opgeleid. Vanwege de sterke toename van het aantal studenten werd in 1891 een nieuw en groter klooster gebouwd, waarvoor grote delen van het oude gebouw gesloopt werden. Van het oorspronkelijke klooster zijn slechts delen van de barokke kloosterkerk en een gebouwtje naast de Gerarduskapel bewaard gebleven. Het huidige klooster is een ontwerp van architect Johannes Kayser. De plechtige inwijding van het nieuwe klooster vond plaats in 1894.
Klooster Wittem staat al meer dan een eeuw bekend als bedevaartsplaats voor de heilige Gerardus Majella en Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand.
In de kloosterkerk bevinden zich moderne gewelfschilderingen van Charles Eyck (1897-1983). In het hoogaltaar valt de tabernakel op met rondom een engel met een kruis, een engel met een anker en een pelikaan, symbolen van geloof, hoop en liefde. Pelikaan is het symbool van liefde omdat van dit dier het verhaal gaat dat ze in haar eigen borst prikt om met het bloed haar kinderen te voeden. Aan de zuidelijke wand is het grafmonument van kardinaal Van Rossum (1854-1932), de eerste Nederlandse kardinaal na de Reformatie.
Boven de ingang aan de andere zijde bevindt zich de orgelgalerij met een orgel gebouwd door de Gebroeders Franssen in 1901. Na enkele restauraties en vergroting heeft het orgel 22 stemmen, verdeeld over hoofdwerk (9), zwelwerk (9) en pedaal(4).
In 2020 is een groot deel van het complex verkocht aan een investeringsmaatschappij.
Eyserbos
Het Eyserbos ligt ten noordwesten van Eys op de noordoostelijke dalwand van de Geul en het Geuldal en de noordelijke dalwand van de Eyserbeek en het Eyserbeekdal, op de Eyserberg.
Op de Eyserberg staat een televisietoren (radio- en televisiemast), de Zendmast Eys.
SCHUNCK
Museum SCHUNCK in Heerlen is gevestigd in het gebouw van het vroegere warenhuis Schunck. Dat beëindigde zijn activiteiten in 2006 onder de naam Berden-Schunck.
Het gebouw dateert uit 1935, is 27 meter hoog en is gebouwd in de stijl van Bauhaus. Het heeft de naam Glaspaleis en is door een internationale achitectenorganisatie gerekend tot een van de duizend meest invloedrijke gebouwen van de 20e eeuw.
Het Glaspaleis is sinds 2009 onder de naam SCHUNCK in gebruik als een multidisciplinair cultureel centrum met een museum voor moderne en hedendaagse kunst en architectuur, een openbare bibliotheek, een muziek- en dansschool en een brasserie. Het gebouw is een rijksmonument.
Een bezoek aan dit museum stond al enkele jaren op ons lijstje zonder dat we eraan toekwamen. Dit jaar moest het maar eens gebeuren. De tentoonstelling die er was heet Rooted in Change en bestaat uit een selectie uit de DSM kunstcollectie waarvan de kern in 2024 aan de gemeente Heerlen is geschonken.
Veel kunstenaars uit de collectie hebben wortels in Zuid-Limburg of vestigden zich er. Naast de Limburgse kunstenaars bevat de collectie ook werk van makers die nationaal en internationaal betekenis hebben. Ooit verzameld als bedrijfscollectie, maakt de schenking de kunstwerken nu beschikbaar voor iedereen. Daarmee is een nieuwe fase aangebroken: de collectie is niet langer verbonden aan één bedrijf, maar aan een hele gemeenschap.
Bauhaus was een Duitse kunstacademie die actief was van 1919-1933, eerst gevestigd in Weimar, daarna in Dessau en tenslotte in Berlijn, waar het instituut in 1933 werd gesloten door de nazi’s. De socialistisch getinte filosofie ervan was kunst en design in het dagelijks leven te integreren. Integratie was ook de basis op de academie waar architecten en kunstenaars samen studeerden. Men experimenteerde met kleur, vorm, techniek en materiaal met een duidelijke liefde voor geometrische vormen.
In de tentoonstelling was een kleine zaal met werk van Aad de Haas (1920-1972) die een groot deel van zijn leven in Zuid-Limburg woonde en werkte, in kasteel Strijthagen dat hem door de Oranje-Nassau Mijnen ter beschikking was gesteld. Beroemd zijn de kruiswegstaties die hij schilderde in de kerk van Wahlwiller. In deze tentoonstelling vielen mij zijn schilderij Vader en zoon op, met de toelichtende tekst van een werknemer van dsm die op kantoor dagelijks langs het schilderij liep en daarin een verwijzing naar de ballade Erlkönig van Johann Wolfgang von Goethe zag, en het wandkleed dat zijn vrouw maakte van kasteel Strijthagen.
Mijn foto’s geven een overzicht van wat er op de tentoonstelling te zien was. Kleurrijke beelden met veel afwisseling in onderwerp en vorm. En voor mij ook wel raadselachtig als ik mij afvroeg wat deze kunstwerken willen uitdrukken. Helemaal vatten doe ik het soms niet. De toelichtingen naast de schilderijen zijn wel informatief over de schilder en zijn loopbaan, wat er achter of in zijn kunst zit, de drijfveer, het streven, maar kon mij niet altijd verder helpen. Ik moet nog veel leren zien. Ondertussen genoot ik wel van de vormen en kleuren en liet ik de kunst maar gewoon op mij inwerken. Er waren genoeg mooie beelden, er was veel schoons te genieten.
De tentoonstelling Rooted in Change is nog te zien tot en met 1 maart 2026 en bevindt zich behalve op de locatie Museum die ik bezocht ook in het Raadhuis van Heerlen en in het Nederlands Mijnmuseum.
landschap
De kapel is gewijd aan Joseph van Nazareth en werd in 1947 gebouwd door de inwoners van Hilleshagen als dank voor de bescherming tijdens de oorlogsjaren.
De foto hierboven laat het Geuldal zien op een ochtend toen er rijp op de bomen en de velden lag. Maar in de eerste dagen van januari ging het echt sneeuwen. Dat was in jaren niet gebeurd als wij hier waren. het leverde nog een paar dagen vol wandelingen op, door het Elzetterbos en ook langs de bosrand met mooie uitzichten over het witte Geuldal.
